Çinli araştırmacılar, domuz sperminden elde ettikleri bileşenlerle geliştirdikleri özel bir göz damlasının, farelerde retina kanseri tümörlerini durdurmayı başardığını duyurdu. Science Advances mecmuasında yayınlanan çalışma, bilhassa çocuklarda görülen retinoblastoma kanserinin tedavisinde invaziv yolların yerini alabilir.
Retina kanseri olan retinoblastoma, günümüzde ekseriyetle göze yapılan iğneler, ağır kemoterapi yahut lazer tedavileriyle denetim altına alınmaya çalışılıyor. Lakin bu formüller, gözün sağlıklı dokularına ziyan verme riski taşıyor. Shenyang Eczacılık Üniversitesi’nden Yu Zhang ve grubu, göze ziyan vermeden direkt tümöre ulaşabilecek “akıllı” bir taşıyıcı sistem geliştirmeyi başardı.
SIRRI “SPERM” HÜCRELERİNDE SAKLI
Araştırmacılar, spermin dişi üreme sistemindeki mahzurları aşarak ilerlemesini sağlayan doğal yeteneğinden ilham aldılar. Spermin hücreler ortası bariyerleri aşmasını sağlayan eksozom isimli minik parçacıklar, bu damlanın ana taşıyıcısını oluşturuyor.
Yapılan testlerde, domuz sperminden elde edilen bu eksozomların, göz yüzeyindeki “sıkı bağlantıları” süreksiz olarak açıp kapatabildiği ve ilacın retinanın derinliklerine nüfuz etmesine imkan tanıdığı kanıtlandı.
KANSER HÜCRELERİNİ SEÇEN “NANOZİM” SİSTEMİ
Ekip, bu minik taşıyıcıları kanser hücrelerini yok edecek karmaşık bir “nanozim” sistemiyle yükledi. İlacın yalnızca hastalıklı hücrelere saldırmasını sağlamak için ise folik asit molekülleri kullanıldı:
Hassas Hedefleme: Kanserli hücreler, sağlıklı hücrelere nazaran çok daha fazla folik asit tüketir. Bu sayede eksozomlar, sağlıklı dokulara dokunmadan direkt tümör hücrelerine yapışıyor.
Görmeyi Koruyan Sonuçlar: Fareler üzerinde yapılan 30 günlük testlerde, damla uygulanan hayvanlarda tümörlerin büyümesinin durduğu ve görme yetilerinin sağlıklı farelerle tıpkı düzeyde kaldığı gözlemlendi.
ALZHEİMER TEDAVİSİ İÇİN DE UMUT IŞIĞI OLABİLİR
Bu teknik yalnızca göz hastalıklarıyla hudutlu kalmayabilir. Adelaide Üniversitesi’nden nanomedisin uzmanı Chunxia Zhao, bariyerleri aşabilen bu yolun, ilacın ulaşmasının çok sıkıntı olduğu kan-beyin bariyeri üzerinde de tesirli olabileceğini belirtiyor. Bu da gelecekte Alzheimer üzere beyin hastalıklarının tedavisinde ihtilal niteliğinde bir gelişme yaşanabileceği manasına geliyor.
Henüz fareler üzerinde test edilen bu metodun, insanlarda klinik kullanımına geçilmesi için kapsamlı araştırmalar devam edecek.
