Türkiye araba pazarı son yıllarda teknolojik bir değişim sürecinden geçiyor. Elektrikli araçların yaygınlaşmasıyla birlikte vites seçenekleri azalırken, manuel vitesli araçların pazardaki varlığı zayıflıyor. Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) dataları ile global araştırma sonuçları, manuel vitesin araba dünyasında günden güne azaldığını gösteriyor.
2026 yılı bilgilerine nazaran Türkiye’de satışa sunulan 282 farklı araba modelinin sadece 11’i manuel vites seçeneğine sahip. Bu durum, toplam model havuzunda manuel vitesin hissesinin yüzde 3,9’a kadar düştüğünü gösteriyor. Beş yıl evvel yüzde 20 civarında olan bu oranın günümüzdeki seyri, manuel teknolojinin yakın gelecekte daha sonlu ve özel bir kullanım alanına yönelme ihtimalini düşündürüyor.
BEŞ YILDA YAŞANAN ERİME
2020 yılında Türkiye’de satışta olan 263 araba modelinden 45’i manuel şanzıman opsiyonu sunuyordu; bu da pazar hissesinin yüzde 17,1 olduğu manasına geliyordu. Ortadan geçen süreçte manuel model sayısı 45’ten 11’e gerilerken, pazar hissesi yaklaşık 13 puanlık bir kayıp yaşadı. Kelam konusu değişim, Türkiye otomotiv piyasasında dönüşümün ne kadar süratli gerçekleştiğini somut bir halde ortaya koyuyor.
HER 100 ARAÇTAN YALNIZCA 3’Ü MANUEL
Bu yılın birinci çeyreğine ait satış sayıları, kullanıcı tercihlerindeki netliği ortaya koyuyor. Toplam 204 bin 931 adetlik araba satışının yüzde 97,3’üne denk gelen kısmı otomatik vitesli araçlardan oluşurken, düz vitesli araçlar 5 bin 757 adetle sadece yüzde 2,7’lik bir hisse alabildi. Geçen yılın tıpkı periyodunda yüzde 5,4 olan manuel vites hissesi, yalnızca bir yıl içinde yarı yarıya azaldı. Uzmanlar, bu durumun yalnızca seçenek azlığından değil, tüketici talebinin de önemli oranda düşmesinden kaynaklandığını belirtiyor.
ELEKTRİKLİ ARAÇLAR SÜRECİ HIZLANDIRDI
Sektördeki en büyük değişim faktörlerinden biri elektrikli araçlar oldu. Tam elektrikli arabalarda manuel şanzıman sistemlerine yer verilmezken, hibrit modellerde de bu teknoloji neredeyse büsbütün terk edilmiş durumda. SUV ve elektrikli araç satışlarındaki artış, manuel vitesin teknolojik açıdan kıymetinin giderek azalmasına neden oluyor.
SEGMENT BAZINDA MANUEL VİTESİN DURUMU
ODMD datalarına nazaran manuel vites, artık hiçbir segmentte baskın durumda değil:
A, D ve E Segmentleri: Otomatik vites oranı yüzde 100.
F Segmenti: Otomatik oranı yüzde 99,7 (Manuel hissesi %0,3).
B Segmenti: Otomatik oranı yüzde 97,5 (Manuel hissesi %2,5).
C Segmenti: Otomatik oranı yüzde 96,4 (Manuel hissesi %3,6).
Türkiye’nin en çok tercih edilen sınıfı olan C segmentinde dahi manuel vitesin hissesinin yüzde 4’ün altında kalması, dönüşümün derinliğini gösteriyor.
Manuel vitesteki düşüş global bir trendin modülü olsa da Türkiye’deki datalar Avrupa ortalamalarından daha net bir seyir izliyor. İngiltere’de manuel model sayısı bir yılda 82’den 67’ye düşerken, pazar hissesi yüzde 25 düzeylerine geriledi. Türkiye’de ise bu oran yüzde 3’ün altına inerek çok daha dramatik bir tablo oluşturdu.
KULLANICILARIN TERCİHİ DEĞİŞİYOR
Uzmanlara nazaran, tüketicilerin manuel vitese olan aralıklı duruşunda ekonomik ve teknik avantajların değişmesi kıymetli rol oynuyor. Geçmişte daha ucuz ve tasarruflu olarak bilinen manuel araçlar, günümüzde bu avantajlarını kaybetti.
Haberde yer alan datalara nazaran, Türkiye’de en uygun fiyatlı modellerde dahi manuel ile otomatik ortasındaki fiyat farkı 250 bin lira düzeylerine kadar inmiş durumda. Çağdaş otomatik şanzımanların yakıt verimliliğinde manueli yakalaması ve hatta geçmesi, şoförlerin düz vites tercih etme münasebetlerini ortadan kaldırıyor.
