Avrupa Birliği’nin döngüsel iktisada geçiş uğraşlarının en büyük adımlarından biri olan yeni Ambalaj ve Ambalaj Atığı Yönetmeliği (PPWR) nihayet onaylandı. 2030 yılından itibaren, kahve kreması, tek porsiyonluk reçel, ketçap ve otel şampuanı üzere küçük plastik ambalajların kullanımı büsbütün yasaklanıyor.
Yeni direktif, yalnızca daha fazla geri dönüşümü değil, direkt ambalaj kullanımını azaltmayı hedefliyor. Bu esaslı değişimden en çok restoranlar, oteller, fast food zincirleri ve e-ticaret şirketleri etkilenecek.
NELER YASAKLANIYOR?
Konsey tarafından onaylanan direktif, 2030 yılı prestijiyle aşağıdaki eserlerin ambalajlarına tam yasak getiriyor:
Baharat, sos, kahve kreması ve şeker üzere eserlerin tek porsiyonluk (porsiyonluk) ambalajları.
Otellerde sunulan tek kullanımlık küçük şampuan, duş jeli ve losyon ambalajları.
İşlenmemiş taze meyve ve sebzeler için kullanılan tek kullanımlık ambalajlar.
Fırın eserleri ve hafif yiyeceklerde kullanılan, et kalınlığı 15 mikrondan az olan çok hafif plastik poşetler.
E-TİCARET ve AMBALAJ İSRAFINDA SON
Yeni kurallar yalnızca restoranları değil, internet üzerinden yapılan alışverişleri de yakından ilgilendiriyor. E-ticaret gönderilerinde, kargo kutularının içindeki boş alan (hava) oranı azamî %50 ile sonlandırılacak. Tüketicilerin yansısını çeken büyük fakat içi boş cips paketleri yahut “sahte tabanlı” kutular da bu sınırlama sayesinde azalacak. Plastik dolgu materyallerinin kullanımı önemli halde kısıtlanacak.
ATIK DAĞI SÜRATLE BÜYÜLÜYOR
AB datalarına nazaran, Avrupa’da ambalaj atığı telaş verici bir süratle artıyor:
2009 yılında AB ülkelerindeki toplam atık hacmi 66 milyon tondu.
Bu sayı 2021 yılında 84 milyon tona ulaştı.
2021 bilgilerine nazaran Avrupa’da kişi başı yıllık ambalaj atığı 189 kg olarak ölçüldü. Tedbir alınmazsa bu sayının 2030’da kişi başı 209 kg’a çıkması bekleniyor.
Yeni maksatlara nazaran, üye ülkeler ambalaj atıklarını 2030 yılına kadar %5, 2040 yılına kadar ise %15 oranında kademeli olarak azaltmak zorunda kalacak.
İŞLETMELER ve TÜKETİCİLER NASIL ETKİLENECEK?
Çekya Ticaret ve Turizm Konfederasyonu Başkanı Tomáš Prouza, sektörün bu değişime zati adapte olmaya başladığını belirtiyor:
“Küçük plastik ambalajların kaldırılması fiyatları hiçbir formda yükseltmeyecek, zira birçok restoran ve otel uzun müddettir bu değişime hazırlanıyor. Restoranlarda sütü artık küçük paketlerde değil, çaydanlık yahut sürahilerde görüyoruz. Bu formül, her fincana başka bir paket koyup atmaktan daha az maliyetli. Benzeri biçimde, oteller de son 2-3 yıldır küçük duş jellerini terk edip kalıcı ve büyük pompalı kutulara geçti.”
Ancak Prouza, bu durumun en çok fast food zincirlerini zorlayacağını tabir ediyor. Ketçap ve mayonez üzere sosların büyük pompalarla açık büfe halinde sunulması durumunda, müşterilerin tüketimi artırabileceği ve sosları yanlarında meskene götürebileceği tasası taşıyor. Ayrıyeten, tekli ambalajların kaldırılmasının kimi besinlerin raf ömrünü kısaltabileceğine de dikkat çekiyor. Müşterilerin kendi kaplarını yahut tekrar kullanılabilir kutularını restoranlara getirip yiyeceklerini fiyatsız olarak bu kaplara almalarına da müsaade verilecek.
‘KULLANILAN MATERYAL NE OLURSA OLSUN, GAYE AZALTMAK’
Düzenleme, atık azaltmanın yanı sıra halk sıhhatini da amaç alıyor. Besin ambalajlarında bulunan ve “sonsuz kimyasallar” olarak bilinen PFAS (per- ve poliflorlu alkil bileşikler) hususlarının kullanımı da kısıtlanıyor. Ayrıyeten hafif ahşap, mantar, dokumacılık, kauçuk ve seramik dışındaki tüm ambalajların 2030’a kadar geri dönüştürülebilir olması zarurî hale getirilecek.
Avrupa Parlamentosu raportörü Frédérique Ries kararın kıymetini şu sözlerle vurguladı:
“Çevre mevzuatında birinci sefer, kullanılan gereç ne olursa olsun ambalaj ölçüsünü azaltmak için AB somut maksatlar belirliyor.”
Direktif, Konsey’deki oylamada Avusturya ve Malta’nın çekimser kalmasına karşın 25 ülkenin takviyesiyle kabul edildi.
