“Okyanus nefesi” olarak da isimlendirilen üst akıntılar, olağan kaidelerde kurak mevsimde güçlü rüzgarların tesiriyle derinlerdeki soğuk ve besin açısından güçlü suları yüzeye taşıyor. Deniz besin zincirinin temeli olan fitoplankton artışını tetikleyen bu döngü, kıyı sularını soğutarak mercan resiflerini koruyor. Lakin 2025 bilgileri, bu kritik ekolojik sürecin son 40 yılın en düşük düzeyine gerilediğini ortaya koydu.
RÜZGAR SIKLIĞINDA YÜZDE 74 AZALMA OLDU
Earth.com tarafından paylaşılan araştırma bilgilerine nazaran, üst akıntıyı tetikleyen rüzgarların sıklığında yüzde 74 oranında bir azalma kaydedildi. Tekil rüzgar atılımları şiddetli olsa da, derinlerdeki soğuk suları üst kaldıracak sürekliliğe ulaşamadı. Bu anormallik nedeniyle olağanda iki ay sürmesi gereken “soğuk dönem”, 2025 yılında yalnızca 12 günle sonlu kaldı.
EKOSİSTEM VE İKTİSAT BÜYÜK RİSK ALTINDA
Deniz sularının planlanan müddette soğumaması, bölgedeki mercan resiflerini uzun müddetli ısı gerilimine maruz bırakarak kitlesel beyazlama riskini artırdı. Besin hususlarının yüzeye çıkmaması ise plankton düzeylerini düşürerek direkt balık stoklarını olumsuz etkiledi. Bölgedeki balıkçılık faaliyetlerinin bu döngüye bağımlı olması, ekolojik sorunun mahallî iktisatta de önemli kayıplara yol açabileceği ihtarını beraberinde getirdi.
2026 BİLGİLERİ NE DİYOR?
Araştırmacı Aaron O’Dea, Panama’da yaşanan bu başarısızlığın global iklim modellerinden çok bölgesel dinamiklerin ehemmiyetini vurguladığını belirtti. 2025 yılında yaşanan bu büyük sapmaya karşın, 2026 yılına ilişkin birinci bilgiler okyanus soğumasının tekrar başladığını gösteriyor. Uzmanlar, yaşanan bu anormalliğin tek seferlik bir durum olma ihtimali üzerinde dururken, bölgedeki izleme çalışmalarını ağırlaştırdı.
