Dünya devleri yıllık büyüme oranlarını hesaplarken, Bhutan’da hükümetin başarısı halkın ne kadar gülümsediğiyle ölçülüyor. 1972 yılında Kral IV. Jigme Singye Wangchuck’un “Gayri Safi Ulusal Memnunluk, Gayri Safi Ulusal Hasıla’dan daha önemlidir” çıkışıyla başlayan bu serüven, bugün Bhutan’ı dünyanın en huzurlu ve çevreci ülkesi haline getirdi.
DÜNYANIN BİRİNCİ VE TEK MUTLULUK BAKANLIĞI BURADA
Bhutan’da gerçekten bir “Mutluluk Bakanlığı” (Gayri Safi Ulusal Memnunluk Komisyonu) bulunuyor. Bu bakanlığın vazifesi, ülkeye giren her yeni yasanın yahut ekonomik yatırımın halkın ruh sıhhatine ve mutluluğuna tesirini ölçmek. Nüfus sayımlarında halka “Yaşamınızdan ne kadar mutlusunuz?” diye soruluyor ve alınan karşılıklara nazaran kalkınma siyasetleri tekrar şekilleniyor. Onlar için refah; yalnızca cüzdanın dolması değil, ruhsal güzellik hali, vaktin verimli kullanımı ve kültürel canlılık demek.
YASAKLAR ÜLKEYİ ÖZGÜRLEŞTİRDİ
Bhutan, eşsiz kültürünü korumak için dünyanın geri kalanına “garip” gelebilecek fakat ülkeyi ayakta tutan sert yasaklara sahip:
Tütün Yasağı: Bhutan, dünyada tütün satışını ve üretimini büsbütün yasaklayan birinci ülkedir. Ülkede sigara satın alamazsınız; getiren turistler ise çok ağır vergiler öder.
Plastik Poşet Yasağı: Çevreyi korumak için plastik poşet kullanımı 1999’dan beri yasak.
Yabancılarla Evlilik: Kral, ülkenin kültürel dokusunu korumak emeliyle yabancılarla evliliğe sıcak bakmıyor ve bu hususta kısıtlayıcı yasalar bulunuyor.
Televizyon ve İnternet: İnanması güç lakin Bhutan, dünyaya kapılarını o kadar geç açtı ki, televizyon ve internetle fakat 1999 yılında tanıştı. Dünyada televizyonun girdiği son ülke olma unvanını taşıyorlar.
ORMANLAR ANAYASAL MECBURİLİK SAYILIYOR
Bhutan, dünyanın karbon negatif tek ülkesi. Yani atmosfere saldığı karbondioksitten çok daha fazlasını geniş ormanlarıyla emiyor. Bunun gerisinde ise sarsılmaz bir anayasa unsuru var: Ülke topraklarının en az yüzde 60’ının her vakit ormanla kaplı olması zarurî. Bugün bu oran %71 düzeyinde ve daima artıyor.
TURİSTLERDEN GÜNLÜK 100 OLAR VERGİ
Bhutan, elini kolunu sallayanın girebildiği bir yer değil. Ülke, “Yüksek kıymet, düşük etki” prensibini benimsiyor. Turistlerden günlük “Sürdürülebilir Kalkınma Ücreti” ismi altında 100 dolar (yaklaşık 3.200 TL) alınıyor. Bu para; halkın fiyatsız eğitimi, fiyatsız sıhhat hizmetleri ve etraf müdafaa projeleri için kullanılıyor.
