Kuzey Atlantik Alt Tropikal Girdabı (Northern Atlantic Subtropical Gyre) içerisinde yer alan Sargasso Denizi, dünya üzerinde kara sonu bulunmayan tek deniz olma özelliğini taşıyor. Dinamik sonları Körfez, Kuzey Atlantik, Kanarya ve Kuzey Atlantik Ekvatoral akıntıları tarafından belirlenen bölge, 2025 yılı prestijiyle rekor seviyedeki Sargassum biyokütlesi ve ekvatoral rüzgarların tetiklediği besin döngüsüyle bilimsel literatürde inceleniyor.
MEVSİMSEL HAREKETLERE NAZARAN DEĞİŞKENLİK GÖSTERİYOR
Sargasso Denizi, dört büyük okyanus akıntısının çevrelediği sakin bir su kütlesi. Batıda Körfez Akıntısı, kuzeyde Kuzey Atlantik Akıntısı, doğuda Kanarya Akıntısı ve güneyde Kuzey Atlantik Ekvatoral Akıntısı bölgenin fizikî sonlarını oluşturuyor. Bu hudutların pozisyonu, Azor Yüksek Basınç Merkezi’nin mevsimsel hareketlerine bağlı olarak değişkenlik gösteriyor.
Bölge, ismini yüzeyde özgür yüzen ve ömür döngüsünü okyanus tabanına temas etmeden tamamlayan Sargassum (Sargassum yosunu) çeşidinden alıyor. Bu yosun matları, on endemik çeşide takviye sağlamakta; deniz kaplumbağaları ve açık deniz balıkları için kritik bir yavru yetiştirme alanı fonksiyonu göriyor.
Nesli tehlike altındaki iki yılan balığı çeşidinin bilinen tek yumurtlama alanı olan bölge; balina, yunus, köpekbalığı ve vatoz tipleri için göç koridoru teşkil ediyor.
EN YÜKSEK DÜZEYE ULAŞTI
Mayıs 2025 bilgilerine nazaran, Karayipler etrafındaki Sargassum kütlesi 38 milyon ton ile kayıtlı en yüksek düzeye ulaştı. Nature Geoscience (2025) mecmuasında yayımlanan araştırma, bu biyokütle artışının sistemini şu formda açıklıyor:
Fosfor Taşınımı: Ekvatoral rüzgarlar, derin su katmanlarındaki fosforu yüzeye taşımaktadır.
Azot Fiksasyonu: Yosunlar üzerinde yaşayan siyanobakteriler, yüzeye çıkan fosforun yardımıyla atmosferik azotu tutarak ekosisteme besin girişi sağlamaktadır.
PLASTİK ATIKLARON BİRİKTİĞİ MERKEZ HALİNE GELDİ
Tarihsel süreçte rüzgarsızlık ve ağır yosun katmanı nedeniyle denizcilik faaliyetlerini kısıtlayan bölge, günümüzde iklim değişikliği kaynaklı deniz suyu sıcaklık artışları ve plastik kirliliğiyle ilişkilendiriliyor. Isınan sular alg popülasyonundaki denetimsiz artışı tetiklerken, okyanus akıntıları bölgeyi birebir vakitte plastik atıkların biriktiği bir merkez haline getirdi.
