Biyokimya Uzmanı Ayşegül Çoruhlu, sağlıklı uzun ömrün (longevity) sırlarını vermeye devam ediyor. Çoruhlu, SÖZCÜ TV’de Simge Fıstıkoğlu’nun hususla ilgili sorularını yanıtlıyor…
Sadece daha uzun değil, daha keyifli, daha kaliteli yaşamanın ve yaşlanmayı frenlemenin mümkün olduğunu anlatan Çoruhlu, bu defa longevity eşliğinde beyin ve bağırsak ortasındaki görünmeyen bağı
mercek altına aldı. İşte açıklamaları:
Beyni de tesirler cildi de
Beyin ve bağırsağımız, ortalarında bir bağlantı olduğunu reddedemeyeceğimiz iki organımız. Bilhassa bağırsağa dair bir şikayeti olmayan insan yok üzere. Beyinle bağırsağın ilişkisi bilimsel olarak ispatlandı, koyduk bir kenara. E bağırsağı da yeterli olan yok, koyduk bir kenara. Hazımsızlık, gaz, sindirim meseleleri yaşandığında fotoğrafın tamamına bakmak gerekiyor. Yani bağırsakta bir şey başladıysa onun devamı ciltte gelir, beyni de tesirler. Yani bu türlü merkezden her tarafa giden bahis var…
NÖRAL İLİŞKİ İKİ YOLLU
Beyin-bağırsak öyküsünde bir nöral temas var ve bu iki yollu. Bu türlü trafikte iki yollu gidiş-dönüş üzere. Yani beyin bağırsağı etkiliyor, bağırsak beyni etkiliyor; onlar birbirleriyle daima alaka içindeler.
Bakterileri keyifli etmenin en tesirli yolu
Majör olarak dışkıyı katılaştırmak, elektrolitleri ve suyu geri emmek kalın bağırsağın işi. Pekala, güzel berbat bakteriler nerede? Bunların olduğu yer aslında kalın bağırsak; o 1.5 metrenin ortaları. Zira o işte biz yedik de sindirdik
artıklar kaldı ya; artıkların kimilerini zati biz sindiremiyoruz, elmanın kabuğunu sindiremiyoruz ya; bütün bu mikrobiyom, orada. Kalın bağırsak diyor ki onlara “ya ben şunları sindiremedim, bunlardan da siz yiyin” diye ve onlar da onunla besleniyor. Beslenmelerinin teşekkürü olarak da bizim için bir şey üretiyorlar. O memnunluk oradan geliyor.
Bakterilerin bize ikramı Bütirat
Kolon diyoruz; son 1.5 metreden bahsediyoruz. O kokoreç üzere gördüğümüz şeyin hücreciklerinin ismi kolonosittir. Bunlar hayatta kalmak için güç üretecekler ya ATP; bunların % 70 güç kaynağı glikoz falan değil, bütirik asit diye bir molekül. Bütirat… Nedir bu? 1.5 metredeki bakteriler evvelden çok sebze-meyve lifli eserler yerken biz sindiremiyorduk onlar sindiriyordu ve bize bütirat veriyordu. Bütiratı sen -yani sen lifli yedin yemedin, bakterin var yok, o işler uzun- “ben sana yapılmışını veriyorum hazırını” diye bütiratı biz artık oral olarak alabiliyoruz ve gidiyor oradaki dediğim o kokoreçin içi üzere hücreciklere ATP üreterek veriyor. Onlar da alıyor ve kendilerini tamir ediyorlar.
Sondan başlamak lazım
Günlük hayatta artık fazla lif yenmiyor; üstü bozuksa yahut orası esasen bozuksa bu lifler gaz yapıyor. Mevzu o denli olduğu için üstten koyarak işi çözemiyorsun yani yemekle. Münasebetiyle en son eseri “al sen bütirat istiyordun, evvel sen bir kendini adam et, sonra üste hakikat o adam etme devam eder, şikayetler azalır”a geliyor yani sondan başlıyoruz. Kolon hücreleri onlardan aldığı bütiratla güç oluştururken ortadaki oksijeni
çekip onlara oksijensiz ortam sağlıyor ve bunlar daha keyifli olup daha çoğalıyor. Özetle mikrobiyomların habitatını güzelleştireceksin; oksijeni azaltarak ve hücrelerin güç üretimini arttırarak. Sonra o üste hakikat gidecek.
Kan-beyin bariyeri sağlam olmalı
Stres niçin bağırsaklardan geliyor? Asıl mevzumuz o. Beyefendisine çıkabiliyor dedik ya. Beyne bir şeyin girebilmesi için “kan-beyin bariyeri” denen hücrelerden oluşan, tek katlı hücrelerden oluşan bariyerin sağlam olması lazım. Kan-beyin bariyeri; ağızdan anüse kadar bütün iç organları kaplar. Niçin tek katlı? Zira birtakım şeyleri içeri alması gerekiyor ya yani emmen de gerekiyor. İşte beyne de güç için ham hususlar gidecek, bağırsaktan da yemekler girecek. Yani bu türlü bir avantaj biz onu besleyip korumadığımızda dezavantaja dönüyor. Artık hususumuz bunları korumak. Korumazsan aşağısı sızdırırsa üstü da sızdırır diye olur.
Bağırsak beyinden bağımsız karar alabiliyor
Hem hudut sistemi üstünden -hani bağırsak ikinci beyin konuşmasının karşılığı da- bütün bağırsağın alt yerinde büsbütün işte nöral hücreler de olduğu için, o hücreler kendi başına beyinden başka da karar alabiliyor. Hasebiyle bağırsağın kendisi kendi başına bile psikolojiyi tesirler duruma geliyor. Ama bağırsak-beyin ilişkisi ve psikoloji deyince şuna gelindi: “Ya psikobiyotik diyeceğimiz bir şey olabilir mi?”
Etkileşimde en ileri durum Parkinson
Parkinson hastalarının bağırsakla ilgili işte kabızlık sorunu, en ileri durum. Bağırsaktaki birtakım bizim
istemediğimiz bakteri tiplerinin tırmanarak beyne çıkabildiği konusu oldu. Sonra bunlar eski çalışmalar fakat yeni çalışmalar yapıldı ve artık beyinle bağırsak ortasında bir temas vardır, bitmiştir konusu geldi. Artık bunları birbirinden ayıramıyoruz.
Araştırma sonuçları
Araştırmacılar beyin ve bağırsak konusunda bir özel bakteri suşuyla (alt grubuyla) çalışıyorlar. Bu “Sisu” diye bir çalışma, çok atıf almıştı. 18-45 yaş ortası 120 insan ortasında 5 hafta boyunca kullananlar var, bir de kullandığını zannedenler var. Bu bireylerden kısa bir sunum hazırlamaları isteniyor. Sonuçta kullanmayanların bu hazırlık ve anlatımı daha yorgun, zihinsel olarak yorgunlar. Kullananların ise kalp atışları daha sakin yani “kaygılı değil” modunda oluyor. Sonra bunu biyokimya üstünden ölçmek için de öğlenden sonra kortizollerine (stres hormonu) bakıyorlar. Kullananlarda daha düşük oluyor. Ve diyorlar ki; yani bu özel LBC (Lactobacillus’ların bir türü) 37 diye geçiyor ve işte patentli bir suş; LBC 37’yi alanlarda bu gerilim denetimi daha güzel.
Şikayetleri için doktor doktor gezenler için bir çözüm
Bazı şahısların geçmeyen bağırsak şikayetleri olur; doktor doktor gezilir. Onlara yeşil reçeteyle satılan, eski bilinen küçük bir ilaç verilir ve onlar kendi tabirleri hani “çiçek üzere oldum” filan der. Aslında bağırsağa bir şey yapmaz o. Başla bağırsak ortasındaki ilişkiyi keser ki üstteki kıssa aşağıya vurmasın.
Odaklanma nasıl artar?
Yumurta sarısında kolin diye özel bir molekül var. Bu bilhassa beyin hücrelerinin çeperlerindeki unsurlardan biri. Bir hücrenin çeperi sağlam olmalı. Mesela Omega-3 de hücre çeperini esirgeyici bir yağdır. İşte bu psikobiyotik LBC 37 kombinasyonunda biz yumurtadaki kolini içeren “fosfatidilkolin”in özel patentli molekülü var; onu koyuyorsun. Bu “fosfatidil” lafı devam ediyor; fosfatidilserin, fosfatidiletanolamin… Hasebiyle hani bunlar hem psikobiyotiktir, hem odaklanma içindir. Yumurta yemeliyiz, Omega-3 de almalıyız ve bu “fosfo”lar diye geçen yağları da almalıyız. Bir de üstüne psikobiyotik alınca LBC 37 suşu patentli olduğu için söylüyorum, o vakit ne oluyor? Aşağıdan gelen yukarıyı, gerilimi kısmen adam etmiş oluyorsunuz.
Psikobiyotik ile gerilimle başa çıkmak mümkün
Düşünceler ve bizim stresimizin aşağı vurması ancak aşağısının berbatlığı de üste vurduğu için kim en çok hatalı belirli değil. O yüzden de biz işte “aman gerilimle baş et, kendini topla falan filan şunu yap bunu yap” demek uzun olduğu için biz bağırsağı toplayalım da bağırsak kendi hem işe yararken ciltte işe yaradığı üzere eklemde işe yaradığı üzere esasen beyinde de işe fayda. O da senin için düzgün olur demek ki artık bağırsağına psikolojinin merkezi olarak bir odaklanabilirsin ve dediğim üzere LBC 37 isminde psikobiyotik olarak niteleyebileceğimiz bir eser de var.
