ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye saatiyle dün akşam kurmayları ile yaptığı açıklamada ‘İran’ı taş devrine’ döndürme sözünü yineledi.
ABD Başkanı, “bir ülke bir gecede yok edilebilir ve o gece yarın gece olabilir” diyerek Salı gecesini işaret etti. Savunma Bakanı Pete Hegseth de tehditlere katıldı.
Hegseth, “bu gece Lider Trump’ın buyruğuyla savaşın en ağır bombardımanı gerçekleşecek. Yarınki bombardıman ise çok daha ağır olacak. Yeterli düşünün, Trump oyun oynamıyor” kelamlarıyla İran’ı tehdit etti.
ABD Başkanı, İran’ın köprüler ve güç üretim tesisleri üzere noktalarını vurararak İran’ı büsbütün etkisiz hale getirmek istediklerini açıkça belirtti.
Başkan, bunun bir savaş cürmü olduğu istikametindeki tenkitlere ise “bunlar hayvan. 45 bin kişi öldürdüler” karşılığını verdi.
Diplomatik cephede ise Türkiye, Pakistan ve Mısır bir mutabakatın yapılmas için büyük uğraş gösterse de İran resmi ajanslar üzerinden görüşmeleri reddediyor, ABD ise İran’ın mutabakat kaidelerini kâfi bulmadığını her fırsatta lisana getiriyor.
Büyük bombardımanın kaçınılmaz üzere göründüğü bu ortamda dünya bir mucizeye umut bağlarken, bombardımanın getireceği ekonomik yıkıma da hazırlık yapıyor.
BOMBARDIMAN ŞİMDİDEN BAŞLADI
Gece boyunca bombalar İran’ı amaç aldı. Her gün vurulan Tahran bugün de vurulurken Şiraz, Salah al-Din ve Pars bölgelerinde de patlamalar yaşandı. Bu bölgelerde İran’ın güç ve elektrik üretim tesisleri bulunuyor.
Hegseth, ABD hücumlarının dün geceden başlayacağını duyurmuştu. Akınlar İran’ın altyapısını maksat aldı. İran ise Körfez’deki altyapı maksatlarını vurararak karşılık verdi
İran hücumları sebebiyle Suudi Arabistan’daki Prens Fahd köprüsü kapatıldı, Bahreyn ve Kuveyt’de patlamalar yaşandı. Füze ve İHA’lar güç üretim tesislerini amaç aldı.
Bu esnada diplomasi gayretleri vakte karşı yarışıyor. ABD ile İran ortasındaki arabulucular tarafından sunulan ateşkes teklifini kıymetli bir adım olarak nitelendiren Trump, fakat Salı akşamı dolacak mühlet yaklaşırken “bu teklifin gereğince uygun olmadığını” belirtti.
Trump’a nazaran “eğer İran Salı günü TSİ 03:00’e kadar Hürmüz Boğazı’nı tekrar açmayı kabul etmezse Trump köprüleri ve güç santralleri ile başka sivil tesisleri maksat alan devasa bir akın başlatacağını yineledi.
Diplomatlar bu kere hakikaten büyük bir çatışmanın fitilinin ateşlenip ateşlenmeyeceğini yahut liderin yeni bir çıkış yolu bulup bulmayacağını merakla bekliyor. Beyaz Saray ise seçeneklerin değerlendirildiğini belirterek ayrıntı vermekten kaçındı.
İRAN KAİDELERİNİ ORTAYA KOYDU
İran tarafı ise çatışmaların büsbütün sona ermesini koşul koşan bir barış planı üzerinde ısrar ederek rastgele bir süreksiz ateşkes teklifini direkt reddetti.
Bu teklif Hürmüz Boğazı’ndan inançlı geçiş protokolünü ve yaptırımların kaldırılması ile yine inşa taleplerini içeriyor.
Eski diplomat Buyruk Musevi planın Hürmüz Boğazı’nın İran ve Umman tarafından ortak yönetilmesini öngördüğünü ve savaşın sona ermesi için ABD Kongresi’nden onay alınması gerektiğini belirtti.
İran idaresi Trump’a güvenmediği için tüm bu kaidelerin milletlerarası bir şemsiye altında ve Amerikan Kongresi tarafından teminat altına alınmasını talep ediyor.
Pakistan ve öteki bölge ülkelerinin uyumunda yürütülen diplomatik temaslar devam etse de çatışmaların durdurulmasının nasıl bir biçim alacağı konusunda taraflar ortasında neredeyse hiçbir mutabakat sağlanamadığı görüldü.
İran askeri sözcüsü İbrahim Zülfikari sivil maksatlara yönelik atakların tekrarlanması durumunda misilleme operasyonlarının çok daha yıkıcı ve kapsamlı bir biçimde gerçekleştirileceğini duyurdu.
Tahran idaresi Washington’un sunduğu süreksiz ateşkesi kabul etmeyeceğini açıkça tabir ederken Pakistan aracılığıyla kendi kaidelerini masaya koydu.
KİLİT İSİM TRUMP DEĞİL, YARDIMCISI MI?
Bu süreçte bölgedeki müttefiklerin sunduğu 45 günlük ateşkes teklifi de İran’ın kalıcı barış talebi ve Trump’ın şimdi onay vermemesi nedeniyle askıda kalmış durumda.
Trump karşı tarafta etkin ve istekli bir iştirakçi ile çalıştıklarını belirterek müzakerelerin düzgün niyetle yürütüldüğüne inandığını lakin sonucun yarına kadar muhakkak olacağını vurguladı.
Müzakere sürecinde Lider Yardımcısı JD Vance ile özel elçi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner üzere kilit isimlerin faal rol aldığı bildirildi. Kulislere nazaran savaş zıddı olan Vance İran’ın görüşmeler için tercih ettiği bir isim
Macaristan Başbakanı Viktor Orban’a dayanak vermek üzere Budapeşte’de olması beklenen Vance’in İranlı yetkililerin görüşmeyi kabul etmesi durumunda programını değiştirebileceği aktarıldı.
Yetkililer iki taraf ortasında direkt temasın epeyce sonlu olduğunu ve Pakistan’ın bu noktada kilit arabulucu vazifesini üstlendiğini belirtti.
Trump ise müzakerelerdeki en büyük zorluklardan birinin İran tarafının bağlantı eksikliği olduğunu lisana getirerek bu durumdan şikayet etti.
Pakistan kanalı üzerinden yürütülen diplomatik trafik direkt diyalog kurulamayan bir ortamda tek açık kapı olarak kalmaya devam ederken üst seviye ABD’li yetkililerin her an bir yüz yüze görüşme ihtimaline karşı tetikte beklediği kaydediliyor.
Beyaz Saray’da gazetecilere konuşan Trump ordunun sahip olduğu güç sayesinde yarın gece yarısına kadar İran’daki her köprünün imha edilebileceğini ve her güç santralinin kullanılamaz hale getirileceğini söyleyen Lider bunun yerine bir mutabakata varılması durumunda İran’ın tekrar inşasına yardım edebileceklerini lisana getirdi.
