Jeolojik bilgiler ve madencilik kesimi raporlarına nazaran, 1886 yılındaki keşfinden bu yana dünyada çıkarılan toplam altının %40’ına (45,3 milyon kg) konut sahipliği yapan Witwatersrand Havzası, dünyanın en verimli altın yatağı olma özelliğini koruyor. Indian Defence Review’da yer alan bilgilere nazaran, havzada hala çıkarılmayı bekleyen devasa bir rezerv bulunsa da, bu kaynağın büyük kısmı düşük cevher kalitesi yahut kaya katmanlarının çok derinliği nedeniyle mevcut tekniklerle erişilemez durumda bulunuyor.
ANTİK IRMAKLARIN 3 MİLYAR YILLIK MİRASI
Witwatersrand Havzası, 2,7 ile 3 milyar yıl evvel, atmosferde oksijenin kısıtlı olduğu Arkean devrinde oluştu. Bilimsel bilgiler, ırmakların mineral zengini volkanik yerleri aşındırarak altın parçacıklarını çakıl yataklarına taşıdığını kanıtlıyor. Vakitle tortulların altında kalarak ısı ve basınçla sertleşen bu yapılar, jeolojide “paleoplacer” (taşlaşmış eski ırmak tortusu) olarak sınıflandırılıyor. Konglomera ismi verilen kayaçların içindeki altın tanelerinin yuvarlak halleri, suyla taşınma sürecinin fizikî delili olarak bedellendiriliyor.
ENDÜSTRİYEL MADENCİLİĞİN DOĞUŞU
Maden arayıcısı George Harrison tarafından 1886’da keşfedilen yataklar, tarihin en uzun soluklu madencilik faaliyetini başlattı. Altının büyük külçeler yerine mikroskobik parçacıklar halinde kayaların içine dağılmış olması, bölgedeki faaliyetlerin kişisel hazine avcılığından çok büyük ölçekli makineleşme ve endüstriyel tertibe dayalı bir yapıya bürünmesine neden oldu. Bu ekonomik süreç, küçük bir çadır yerleşiminin süratle finans ve ulaşım merkezi olan Johannesburg kentine dönüşmesini sağladı.
KÖKEN TARTIŞMASINA BİLİMSEL NOKTA
On yıllardır süregelen “altın ırmak süreçleriyle mi oluştu yoksa hidrotermal sıvılarla mı geldi?” tartışması, Arizona Üniversitesi tarafından yürütülen izotop tarihleme çalışmalarıyla netlik kazandı. Renyum-osmiyum izotop metodu kullanılarak yapılan tahliller, altının 3 milyar yıl evvel ırmak süreçleriyle biriktiği “paleoplacer” modelini doğruladı. Araştırma sonuçları, Witwatersrand’ın besbelli bir manto izine sahip olduğunu ve o periyotta yer mantosunun günümüze oranla çok daha fazla altın içerdiğini ortaya koydu.
