Bakanlıktan yapılan açıklamaya nazaran, kılavuz, merkezi ve ortak imtihanlar, okul geneli yazılılar, ders kitapları ve yardımcı gereçlerin hazırlanmasında temel kaynak olarak kullanılacak.
MEB Ortaöğretim Genel Müdürlüğü uyumunda 12 pilot vilayette yürütülen çalışmalarla hazırlanan kılavuza ait yazı, Ulusal Eğitim Bakanı Yusuf Tekin imzasıyla Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK), Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı (TÜBİTAK) ve ÖSYM başta olmak üzere eğitim sisteminin paydaşı kurumlara gönderildi.
Yazıda, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin kavramsal ve alan hünerleri ile sosyal-duygusal öğrenme marifetleri, eğilimler ve bedelleri bütünleşik bir yapı içinde ele alan, ulusal ve manevi kıymetleri müdafaayı ve geliştirmeyi hedefleyen sistematik ve bütüncül bir eğitim yaklaşımı olduğuna işaret edildi.
Bilgi, marifet, eğilim ve bedel boyutlarını birlikte temel alan yaklaşımın öğretim programlarına yansımasının öğrencide zihinsel, duygusal, toplumsal ve ahlaki gelişimi bir bütün olarak destekleyen öğretim anlayışını gerekli kıldığı vurgulanan yazıda, “Bu anlayışın doğal bir uzantısı olarak ölçme ve kıymetlendirme süreçlerinin de sadece öğrencilerin bilgi ve marifet seviyelerini belirlemeye yönelik teknik uygulamalar olarak değil, öğretim sürecini destekleyen, geliştiren ve yönlendiren marifet odaklı bir yapı içinde planlanması ve yürütülmesi ehemmiyet arz etmektedir.” tabirlerine yer verildi.
– Ölçme-değerlendirme alanında ortak lisan oluşturulacak
Ölçme ve kıymetlendirme sürecinin bu doğrultuda tekrar yapılandırılmasının, maharet edinimlerinin geçerli, emniyetli ve sistematik biçimde ölçülmesini mecburî hale getirdiğine dikkat çekilen yazıda, bu kapsamda ilgili eğitim üniteleri ile ÖSYM işbirliğinde, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamındaki maharetlerin ölçülmesine yönelik çalışmalar yürütüldüğü belirtildi.
Yazıda, şunlar kaydedildi:
“Söz konusu süreçte geliştirilen ölçme modeli ile soru yapılarının alanda test edilmesi hedefiyle 12 vilayette pilot imtihan uygulaması gerçekleştirilmiştir. Bu uygulamaya, temel eğitim seviyesinde 4 bin 361 altıncı sınıf öğrencisi, ortaöğretim seviyesinde ise 10 bin 195 onuncu sınıf öğrencisi olmak üzere toplam 14 bin 556 öğrenci katılmıştır. Pilot uygulama ortaöğretim seviyesinde Türk lisanı ve edebiyatı, matematik, fizik, kimya, biyoloji, tarih, coğrafya ile din kültürü ve ahlak bilgisi; temel eğitim seviyesinde ise Türkçe, matematik, fen bilimleri, toplumsal bilgiler ile din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde yürütülmüştür. Pilot uygulamadan elde edilen nicel datalar ile öğrencilerle gerçekleştirilen sesli düşünme protokollerine dayalı bilişsel görüşme sonuçları temel alınarak ‘Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu’ hazırlanmıştır. Kelam konusu kılavuzda, öğrencinin edindiği bilgi ve marifetleri karşılaştığı yeni ve otantik durumlarda ne ölçüde uygulayabildiğinin, transfer edebildiğinin ve kullanabildiğinin ölçülmesi merkeze alınmıştır. Kılavuzda yer verilen açıklamalar, teklifler, denetim listeleri ve örnek sorular, alandaki uygulamalarda karşılaşılan yapısal meselelerin giderilmesi, soru yazım sürecinin standartlaştırılması ve ölçme-değerlendirme alanında ortak bir lisanın oluşturulması maksadıyla hazırlanmıştır.”
– Temel müracaat kaynağı olarak temel alınacak
Kılavuzun hazırlanmasındaki öncelikli hedefin soru yazarları, ders kitabı müellifleri ve öğretmenlerin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde yer alan öğrenme çıktılarının temelini oluşturan marifetlerin yanlışsız, geçerli ve emniyetli biçimde ölçülmesine ait yeterliklerini geliştirmek olduğu söz edilen yazıda, öğretmenlerden eğitim yöneticilerine tüm paydaşlarda bağlam temelli çoktan seçmeli soru yazımına ait ortak bir anlayış ve uygulama birliği oluşturulmasının hedeflendiği kaydedildi.
“Bu bağlamda, alan uygulamalarından elde edilen bulgular doğrultusunda hazırlanan Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu’nun merkezi imtihan, ortak imtihan, okul geneli yazılı, ders kitabı, yardımcı gereç ve ölçme araçlarının hazırlanması süreçlerinde temel müracaat kaynağı olarak temel alınması mecburidir.” tabirlerine yer verilen yazıda, bu konunun tüm ilgili gerçek ve hükmî bireyler, kurum ve kuruluşlar ile Bakanlık üniteleri tarafından titizlikle gözetilmesi gerektiği vurgulandı.
Çok sayıda üniversiteden akademisyen ve eğitim uzmanlarının katkısıyla hazırlanan kılavuzda, “bağlam temelli soru” tarifi ve kapsamına, bağlam temelli çoktan seçmeli soru yazım sürecinin evrelerine, yanılgılı ve gerçek yaklaşımlara ve örnek sorulara yer verildi.
Paydaşlara rehberlik etmesi hedeflenen kılavuzla Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin bütüncül çerçevesi ile öğrencilerin sadece ne bildiklerini değil, bildiklerini gerçek ömür durumlarını içeren bağlamlarda nasıl kullanabildiklerini ortaya koyan bir kıymetlendirme anlayışının eğitim ortamlarında dengeli ve sürdürülebilir biçimde hayata geçirilmesi amaçlanıyor.
Kılavuza nazaran bağlam temelli bir soru, öğrencinin metin, sorun durumu, data seti, görsel ya da senaryo üzere manalı bir bağlamla müsabakasını ve bu bağlamı kullanarak karar vermesini, yorum yapmasını, tahlil üretmesini ya da açıklama getirmesini gerektiriyor.
Bağlam temelli sorular, çoktan seçmeli, uzun cevaplı, doğru-yanlış ve eşleştirme formunda ya da kısa cevaplı olarak uygulanabiliyor. Bağlam temelli olma özelliği sorunun formatında değil, bağlam ile soru ortasındaki fonksiyonel alakada ve öğrencinin bilgiyi kullanma biçiminde ortaya çıkıyor.
