CHP, belediyelere yönelik operasyonların sürat kazanması ve mutlak butlan tehdidi karşısında çabayı artırıyor.
Ana muhalefet, erken seçimi gündeme taşımak için yeni bir strateji geliştiriyor.
CHP, 31 Mart lokal seçimlerinin ikinci yılına Bursa Büyükşehir Belediyesi’ne yönelik operasyonla girdi.
Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey, ailesiyle birlikte gözaltına alındı.
Parti idaresi, son gelişmeler üzerine stratejisinde değişikliğe giderek, Cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu’nun tutuklandığı 19 Mart sürecinden sonra “en son seçenek” olarak görülen orta seçim formülünü devreye sokacak.
BBC Türkçe’den Ayşe Sayın’a nazaran, daha evvel yalnızca alternatif olarak bedellendirilen orta seçim planı artık uygulamaya alınacak.
Özel açıkladı: Savlı bir atılımımız daha olacak
CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Bozbey’in gözaltına alınmasının ardından parti genel merkezinde düzenlediği basın toplantısında, iktidarın “rakibini tasfiye etme” stratejisi izlediğini savunarak erken seçim davetini yineledi.
Genel seçim sandığını getirmek için her yolu deneyeceklerini belirten Özel, Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş’tan randevu isteyeceğini açıkladı.
Görüşmenin orta seçime yönelik olacağını kaydeden Özel, “Ara seçimle ilgili Meclis Lideri’nin da alması gereken bir tavır var. Bu orta seçim kararının alınması, garantinin ortaya çıkmasıyla birlikte çok tezli bir atılımımız daha olacak” dedi.
Özel, “iddialı hamle” konusunda fazla ayrıntıya girmedi lakin, “Mesela AKP kabul ediyorsa İstanbul Büyükşehir’de belediye meclis üyelerimizi birlikte istifa ettirip çabucak seçim başlatırız.
Kayyum atanan bölgelerde bizim gücümüz yok. AKP ile DEM birlikte hareket ederlerse oralarda da seçimler olabilir” demekle yetindi.
İlk hedef: Milletvekili ara seçimi
CHP’nin birinci basamakta hayata geçirmek istediği formül, milletvekili orta seçimini zorlamak.
Anayasa’nın 78. unsuruna nazaran parlamento bir seçim periyodunda bir kere orta seçim kararı alabiliyor. Fakat bunun için genel seçimlerin üzerinden 30 ay geçmesi ve bir sonraki genel seçimden bir yıl evvel karar alınması gerekiyor.
14 Mayıs 2023 seçimleri dikkate alındığında 30 aylık mühlet Kasım 2025’te doldu ve 2028 milletvekilliği ve cumhurbaşkanlığı seçimine de 1 yıldan fazla müddet var.
Boşalan üyeliklerin sayısının üye tamsayısının %5’ini yani 30 milletvekilini bulması halinde, bu seçim bölgeleri için parlamento üç ay içinde seçim kararı almak zorunda.
Bir seçim bölgesinde tüm milletvekilliklerinin boşalması halinde de tekrar orta seçim zarurî.
Parlamentoda hala vefat ve istifalar nedeniyle sekiz milletvekilliği boş bulunuyor.
CHP, en az 22 partili milletvekilini istifa ettirilerek ara seçimi zorlamayı planlıyor.
Ancak milletvekili istifasının kabulü Meclis Genel Kurulu kararıyla mümkün olabildiği için, bu atakta de parlamentoda çoğunluğu elinde bulunduran iktidar partisinin kararı belirleyici olacak.
Özel’in istifaların kabulünü sağlaması için Kurtulmuş’la görüşmesinde, istifaların kabulü için teşebbüste bulunmasını istemesi bekleniyor.
İkinci faz: Belediye meclislerinden istifalarla seçim kararı
Özel basın toplantısında, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a “Sen getir Mayıs’a, Haziran’a genel seçim sandığını; bütün lokal seçim sandıklarını yanına koymayan namerttir” daveti yaptı.
Anayasa’ya nazaran mahallî seçimler beş yılda bir yapılıyor ve bu mühletin değiştirilmesi fakat anayasa değişikliğiyle mümkün.
Üç sandıklı bir seçim, hem anayasal, hem de parlamento aritmetiği açısından hayata geçirilmesi en son seçenek.
Buna rağmen CHP’nin üzerinde durduğu seçeneklerden biri, belediye meclislerinde toplu istifalar yoluyla belediye meclislerini düşürerek, “zorunlu mahallî orta seçimi” formülünü devreye sokmak yani sandığı zorlamak.
Mahalli İdareler Seçimi Kanunu’nun 29.maddesi, “Belediye meclisi üyeliklerinin rastgele bir sebeple boşalması ve meclis üye sayısının yedeklerin de getirilmesinden sonra üye tamsayısının yarısından aşağı düşmesi” halinde seçimlerin yenilenmesini” öngörüyor.
Mevzuata nazaran belediye meclislerinde üyeliklerin boşalması durumunda, öncelikle yedek üyeler sırasıyla asıl üyeliğe getiriliyor. Yedek üyelerin bitmesi yahut bağımsız üyeliklerin boşalması halinde, oy sırasına nazaran öteki partilerin yedekleri vazifeye çağırılıyor.
CHP, AKP yahut Cumhur İttifakı ortaklarının yedeklerinin göreve gelerek seçimi engelleme muhtemelliğine karşı ise partinin “tulum çıkardığı” belediyelerde bu formülü devreye sokmayı planlıyor.
CHP kurmayları, “Mesela Beşiktaş’ta belediye meclis üyelikleri bizde. Bunun üzere farklı yerler de var. Şimdi somut bir sayı çıkarmadık lakin partinin belediye meclisini tamamını yahut büyük kısmını aldığı yerlerde bu formülün hayata geçirilmesi mümkün” diyor.
CHP idaresi, iki evreli olarak hayata geçirmeyi planladığı “ara seçim” formülü konusunda muhalefet partilerinden de destek arayacak.
Parti kurmayları, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kaybetme riski olan bir seçime girmeyeceğini, lakin bu atakların hem ülkenin seçim iklimine sokulmasını sağlayacağını, hem de iktidar partisi için “seçimden kaçıyor” iletisi verilmesini sağlayacağı yorumunu yapıyor.
Operasyonlar Ankara ve parti yönetimine uzanır mı?
Parti kulislerinde, önümüzdeki günlerde operasyonların daha da genişleyebileceği, hatta Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş’a da uzanabileceği kaygısı lisana getiriliyor.
Partide hakim görüş, bu sürecin sırf lokal idareleri değil, Genel Başkan Özel dahil, parti idaresini ve muhtemel cumhurbaşkanı adaylarını da gaye aldığı görüşünde.
Ancak birtakım CHP yöneticileri 19 Mart sonrasında iktisatta büyük kırılma yaşandığına dikkat çekerek, Türkiye iktisadının, İran savaşı da dikkat alındığında, iktidarın “ikinci bir 19 Mart sürecini göze alamayacağını”; ayrıyeten bu türlü bir durumun “Erdoğan rakiplerini mahpusa atıyor” algısı oluşturacağını, bunun da iktidar açısından aykırı tepeceğini savunuyor.
