Beyaz Saray’ın 8 Nisan’daki açıklamasında, İran’ın ateşkesi ve Hürmüz Boğazı’nın yine açılmasını kabul ettiği belirtilerek ABD idaresinin daha geniş kapsamlı bir barış muahedesi için müzakereleri sürdürdüğü kaydedildi.
Buna rağmen piyasalarda oluşan genel algı, ateşkesin birinci şoku hafiflettiği fakat güç arz güvenliğine ait riskleri büsbütün ortadan kaldırmadığı istikametinde şekillendi.
Hürmüz Boğazı’nın global petrol ticaretinin yanı sıra sıvılaştırılmış doğal gaz ve rafine eser akışı açısından da kritik kıymette olması, yatırımcıların bu süreci temkinli fiyatlamasına neden oldu.
Hafta içinde barış görüşmelerine ait optimistlik güç kazanırken sigorta ve navlun maliyetleri ile fiili geçiş kapasitesine ait belirsizliklerin sürmesi güç piyasalarında aşağı taraflı hareketi sınırladı.
Bununla birlikte emtia piyasalarında ateşkes haberi birinci evrede rahatlama yaratsa da fiyatlamalar kısa müddette taraflardan gelen çelişkili haber akışlarının tesiriyle dengeyi bulmaya çalıştı.
Özellikle güç altyapısındaki hasarın boyutu, Boğaz geçişlerinin hangi süratle olağana döneceği ve üretim kayıplarının ne kadar müddette telafi edileceğine ait soru işaretleri, emtia piyasalarında risk priminin büsbütün çözülmesini engelledi.
Analistler, ateşkesin kalıcı bir siyasi tahlile dönüşmesi halinde güç tarafında daha besbelli rahatlama görülebileceğini lakin mevcut evrede bunun için erken olduğunu tabir etti.
MERKEZ BANKALARI FİYATLAMALARDA TESİRLİ OLDU
Büyük merkez bankalarından gelen bildiriler ile açıklanan makroekonomik bilgiler de emtia piyasalarındaki fiyatlamalarda tesirli oldu.
ABD Merkez Bankasının (Fed) 8 Nisan’da yayımladığı 17-18 Mart tarihli toplantı tutanakları, güç kaynaklı fiyat baskılarının enflasyon görünümü açısından risk oluşturmaya devam ettiğini ortaya koydu.
Tutanaklarda, güç şokunun manşet enflasyondan çekirdek enflasyona geçiş ihtimalinin değerlendirildiği ve birtakım üyelerin gerekmesi halinde daha sıkı para siyaseti seçeneğine açık yaklaştığı görüldü.
Avrupa Merkez Bankası (ECB) cephesinde de güç arzındaki bozulmanın boyutu ve kalıcılığına bağlı olarak daha sıkı bir siyaset duruşunun gündeme gelebileceğine yönelik bildiriler öne çıktı.
Çin Merkez Bankasının (PBoC) ise ek faiz indirimi beklentilerini zayıflatan, mecburî karşılık üzere likidite araçlarını öne çıkaran bir çerçevede izlendiği görüldü. Bankanın altın alımlarını sürdürmesi de bedelli metaller tarafında destekleyici ögeler ortasında yer aldı.
Makroekonomik data tarafında ABD’de mart ayı enflasyonu yıllık bazda yüzde 3,3 ile beklentilerin altında kalırken aylık bazda yüzde 0,9 arttı. Bilginin alt kalemleri, fiyat baskılarında güç maliyetlerinin tesirli olduğunu gösterdi.
ABD’de şubat ayına ait ferdî tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi de fiyat baskılarının güç şoku öncesinde büsbütün ortadan kalkmadığına işaret etti. PCE aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 2,8 artarken, çekirdek PCE yıllık yüzde 3 oldu. Tüketim harcamaları da aylık yüzde 0,5 yükseldi.
New York Fed’in tüketici beklentileri anketinde 1 yıl sonrası enflasyon beklentisinin yüzde 3,4’e, akaryakıt fiyatı beklentisinin ise yüzde 9,4’e çıkması, güç kaynaklı baskıların beklenti kanalı üzerinden de izlendiğini gösterdi.
Çin’de martta Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) yıllık bazda yüzde 0,5 artarak uzun müddettir devam eden düşüş eğilimini sonlandırdı.
Bu gelişmelerin akabinde ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,34 düzeyini görürken dolar endeksi haftalık bazda yüzde 1,4 gerileyerek 98,6 düzeyine indi.
DEĞERLİ METALLER OLUMLU SEYRETTİ
Değerli metallerde geçen hafta fiyatlamalarda, ABD-İran çizgisindeki ateşkes süreci, dolar endeksindeki gerileme ve ABD’de enflasyon görünümüne ait beklentiler tesirli oldu. Jeopolitik tansiyondaki görece düşüş inançlı liman talebini zayıflatırken doların paha kaybetmesi ve faiz indirimi beklentilerinin güçlenmesi pahalı metallerde yükselişi destekledi
Haftanın başında, jeopolitik tansiyonun güç fiyatlarını artırarak enflasyonu besleyebileceği ve bunun Fed’in faiz indirimlerini geciktirebileceği kaygısıyla bedelli metaller baskı altında kaldı. Altın, gümüş, platin ve paladyumda satışlar görüldü.
Hafta ortasında ise taraf tekrar üst döndü. ABD ile İran ortasında iki haftalık ateşkes sağlandığına ait haber akışı sonrası petrol fiyatlarının gerilemesiyle azalan enflasyon beklentileri ve dolar endeksinin zayıflaması, bedelli metalleri destekledi.
Bu süreçte altınla birlikte gümüş, platin ve paladyumda da sert yükselişler görüldü. Fiyatlamalarda, güç maliyetlerinin düşmesinin enflasyon baskısını hafifletebileceği ve bunun Fed’in faiz patikasına ait beklentileri yumuşatabileceği niyeti tesirli oldu.
Haftanın ikinci yarısında ise piyasalar daha temkinli bir görünüme geçti. Ateşkesin kalıcılığına ait soru işaretleri sürerken taraflardan gelen çelişkili bildiriler ve ABD’de açıklanan makroekonomik datalar fiyatlamalar üzerinde tesirli oldu.
Çin Merkez Bankasının altın alımlarını sürdürmesi de altın fiyatlarını destekleyen ögeler ortasında yer aldı.
Paladyumda ise Rusya’ya yönelik muhtemel ticari tedbirler, arz kaygılarını artırarak fiyatlamalar üzerinde tesirli oldu.
Bu gelişmelerle birlikte kıymetli metallerde ons bazında fiyatlar gümüşte yüzde 4,1, platinde yüzde 2,7, paladyumda yüzde 1 ve altında yüzde 1,6 arttı.
BAZ METALLERDE TALEP VE ARZ BEKLENTİSİ
Baz metallerde ise fiyatlamalarda, arz görünümüne ait gelişmeler ile güç maliyetlerinin seyri tesirli oldu.
ABD ile İran ortasındaki ateşkes sürecine ait haber akışıyla enflasyon görünümündeki güzelleşme, talep beklentilerini destekleyerek fiyatlar üzerinde üst taraflı tesir yarattı.
Analistler, bakır piyasasında Panama’daki kapalı Cobre Panama madeninde stoklanmış cevherin işlenmesine müsaade verilmesinin arz tarafında ek hacim beklentisini güçlendirdiğini belirtti.
Buna rağmen Çin’in rafine bakır ithalatındaki zayıf seyir ve yüksek stok düzeyleri, talep görünümünü baskılayarak fiyatlardaki yükselişi sınırladı.
Nikel piyasasında ise çevresel ve toplumsal risklerin yanı sıra üretim tarafındaki belirsizlikler izlendi.
Analistler, nikel madenciliğinde ormansızlaşma ve insan hakları kaynaklı risklere karşı yatırımcı baskısının arttığını, bunun bilhassa Endonezya ve Filipinler merkezli arz zincirinde maliyetleri yükseltebileceğini kaydetti.
Bu gelişmelerle baz metallerde tezgah üstü piyasada libre bazında fiyatlar, bakırda yüzde 3,1, çinkoda yüzde 2, alüminyumda yüzde 1,3 ve nikelde yüzde 1 artarken, kurşunda yüzde 1,1 düşüş görüldü.
ENERJİDE HÜRMÜZ BOĞAZI TESİRİ İZLENDİ
Enerji piyasalarında da ABD-İran çizgisindeki ateşkes süreci, Hürmüz Boğazı’ndaki akışın ne ölçüde olağana döneceğine ait haber akışı ve arz güvenliğine dair kaygılarla dalgalı bir seyir izlendi.
Haftanın birinci günlerinde savaş kaynaklı arz riski petrol ve doğal gaz fiyatlarını desteklerken, hafta ortasında ateşkes haberleriyle vadeli piyasalarda geri çekilme görülse de fiziki piyasalarda arz sıkışıklığının sürmesi düşüşü sınırladı.
Analistler, petrol piyasasında yatırımcıların odağında, ateşkes sonrası oluşan beklentiler ile alandaki fiili sevkiyat kapasitesi ortasındaki farkın bulunduğunu belirtti.
OPEC+ mayıs ayı için üretimi artırma kararı alsa da boğaz trafiğindeki aksaklıklar bu artışın piyasaya kısa müddette tam yansımasını engelledi.
ABD’nin Stratejik Petrol Rezervi’nden piyasaya 8,48 milyon varil ham petrol ödünç vermesi de arzı desteklemeye yönelik adımlar ortasında yer aldı.
Bununla birlikte, haftalık bazda Brent petrolün varil fiyatı yüzde 13,7, doğal gazın İngiliz termal ünitesi (MMBtu) cinsinden fiyatı da yüzde 5,4 geriledi.
TARIM EMTİADA JEOPOLİTİK RİSK ETKİSİ
Tarım emtia piyasalarında ise fiyatlamaların ana eksenini, Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin güç ve gübre maliyetleri üzerinden ziraî eserlere yansıması ile ABD Tarım Bakanlığının (USDA) raporları oluşturdu.
Soya fasulyesinde, Çin’in hayvan yeminde soya küspesi kullanımını azaltmaya dönük adımları talep görünümünü baskılayan öge olarak öne çıktı.
USDA’nın nisan ayı Global Ziraî Arz ve Talep Kestirimleri raporunda (WASDE) 2025-2026 dönemi için soya kestirimi 2,575 milyar kileden 2,610 milyar kileye çıkarken ihracat kestirimi 1,575 milyar kileden 1,540 milyar kileye indi.
Bu gelişmelerle birlikte Chicago Ticaret Borsası’nda kile başına fiyatlar soya fasulyesinde yüzde 1 artarken, pirinçte yüzde 3,9, buğdayda yüzde 4,7 ve mısırda yüzde 2,5 geriledi.
ABD’de Intercontinental Exchange’te libre bazında fiyatlar pamukta yüzde 6,3 ve kahvede yüzde 0,3 artarken, şekerde yüzde 7,3 düşüş görüldü. Kakaonun ton başına fiyatı da haftayı yüzde 2,5 yükselişle tamamladı.
