2026 Nisan ayında Türkiye genelinde fahiş fiyat artışlarına karşı kontroller ağırlaşırken, marketlerde uygulamaya konulan karekod sistemi tartışma konusu oldu. Bakanlığın şeffaflık hedefiyle devreye aldığı bu sistemin birçok noktada ya çalışmadığı ya da eksik ve aldatıcı bilgiler sunduğu görülüyor.
TAKİBİ İMKANSIZ KILIYOR
Özellikle zerzevat ve meyve reyonlarında bulunması mecburî olan eser künyeleri, kağıt üzerinde mevzuata uygun görünse de pratikte fonksiyonunu yerine getiremiyor. Tüketicilerin telefonlarıyla okuttuğu karekodlar birçok vakit yanılgı veriyor yahut boş sayfalara yönlendiriyor. Bu da eserin tarladan raflara uzanan fiyat seyahatini takip etmeyi imkânsız hale getiriyor.
FİYATLAR ORTASINDAKİ FARK GİZLENİYOR
Türkiye Gazetesi’nde yer alan habere nazaran, en dikkat çeken problemlerden biri ise eser künyelerinde yer alması gereken “alış fiyatı” bilgisinde yaşanıyor. Olağan kurallarda üretimden satışa kadar birçok maliyet kalemi bulunmasına karşın, kimi zincir marketlerde bu kısmın “0,00” olarak girildiği ya da büsbütün boş bırakıldığı tespit ediliyor. Uzmanlar, bunun teknik bir aksaklıktan çok şuurlu bir tercih olduğuna dikkat çekiyor. Bu usulle, eserlerin tarladan çıkış fiyatı ile raf fiyatı ortasındaki büyük farkın gizlenmeye çalışıldığı söz ediliyor. Böylelikle tüketicinin yüksek kâr oranlarını fark etmesinin önüne geçiliyor. Ayrıyeten yanlış yahut eksik bilgi girişi, dijital kontrol sistemlerinin sağlıklı çalışmasını da engelliyor.
KAYIT ALTINA ALIYORLAR
Öte yandan tüketiciler artık daha şuurlu hareket ediyor. Artan ömür maliyetleri ve dijital kontrol araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte vatandaşlar, marketlerde adeta birer denetçi üzere davranıyor. Çalışmayan karekodları, yanılgılı etiketleri ve tutarsız bilgileri fotoğraflayarak kayıt altına alıyorlar. Bu kayıtlar, HKS Taşınabilir uygulaması, Alo 175 Tüketici Müracaat Sınırı ve CİMER üzerinden yetkililere iletiliyor. Böylelikle marketler hakkında yapılan şikâyetlerde önemli bir artış yaşanıyor.
‘ŞİKAYET SINIRLARINI KULLANIN’ ÇAĞRISI
Tüketici dernekleri ise bahse ait ikazlarını sürdürüyor. Çalışmayan karekodların kolay bir teknik sorun olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan yetkililer, bunun tüketicinin bilgiye erişim hakkını kısıtlayan bir durum olduğuna dikkat çekiyor. Vatandaşlara, bu cins eksikliklerle karşılaştıklarında şikâyet haklarını kullanmaları daveti yapılıyor.
