Merkez Bankası (TCMB), dolardaki yükselişi frenlemek için savaşın başından bu yana yaklaşık 41 milyar dolarlık döviz satışı yaptı. Kullanılabilir likit döviz rezervleri rahatsız edici seviyelere yaklaşmaya başladığında ise önce yabancı ülke tahvilleri satıldı ardından 60 ton altın, satış ve swap yoluyla dövize dönüştürüldü. Son olarak ise yerel bankalarla döviz-TL takas (swap) işlemlerine yeniden başlandı.
‘RİSK DAHA BÜYÜK’
TCMB, dün başlattığı ihalede yerli bankalardan 8.26 milyar dolar borç alırken, 367.5 milyar TL borç verdi.
Swap mekanizmasıyla alınan döviz ‘emanet’ niteliğinde. Bu kaynakların kur müdahalesinde kullanılması halinde, brüt rezervler güçlü görünse de swap hariç net rezervlerde hızlı erime yaşanabiliyor. Bu da rezerv kalitesini zayıflatırken kur üzerindeki baskıyı artırıyor. Nitekim, Türkiye’de swap hariç net rezervler iki kez -60 milyar dolara yaklaştı. İlkinde 2019-2020 dönemindeki rezerv satışları ‘128 milyar dolar’ tartışmasını doğurmuş, ikinci dip ise 2021 kur krizi sırasında görülmüş, rezerv kaybını sınırlamak için Kur Korumalı Mevduat devreye alınmıştı.
Ekonomist Tunç Şatıroğlu’na göre benzer bir risk geçmişe kıyasla daha yüksek. Şatıroğlu, İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alındığı dönemde yaklaşık 57 milyar dolarlık rezerv satışı yapıldığını hatırlatarak, “Bugün swap hariç net rezervin sıfıra yaklaşması halinde risk ciddi biçimde artar.
Siyasi cephede Mansur Yavaş, mutlak butlan tartışmaları ya da Özgür Özel’e ilişkin olası olumsuz gelişmeler, daha güçlü bir döviz talebi yaratabilir. Bu durumda rezervlerin -55 milyar doların da altına gerilemesi, dolara müdahaleyi imkânsız hale getirebilir” değerlendirme- sinde bulundu.
‘22 milyar Dolarlık ABD tahvili sattı’
Savaşın ilk iki haftasında TCMB, TL’yi korumak için elindeki yabancı ülke tahvil stokunu satarak kullanılabilir döviz likiditesini yükseltme yoluna gitmişti. İngiliz Finacial Times (FT) gazetesi TCMB’nin 27 Şubat’tan bu yana döviz rezervlerinden 22 milyar dolarlık yabancı devlet tahvili sattığını yazdı. FT’nin aktardığına göre, ülkelerin ekonomilerini ve para birimlerini desteklemek için ABD devlet tahvilerini satmasıyla birlikte, ABD Hazine tahvillerinin değeri, 25 Şubat’tan bu yana 82 milyar dolar azalarak 2.7 trilyon dolara düştü.
