Bağ-Kur kapsamında sigortalı olanlar için emeklilik süreci uzun yıllardır şiddetli şartlarla şekilleniyor. EYT dışında kalanlar için 9 bin prim günü kaidesi, birçok kişi için aşılması güç bir mahzur olarak öne çıkıyor.
Kadınlarda 58, erkeklerde ise 60 yaş sonu da emeklilik sürecini uzatan öteki değerli ögeler ortasında yer alıyor.
Uzun müddettir gündemde olan prim eşitleme düzenlemesinin hayata geçirilmemesi ve tescil mağduriyetine yönelik beklentilerin karşılanmaması, Bağ-Kur’luların beklentilerini artırıyor. İhya düzenlemesinin yapılmaması da bu süreci daha da zorlaştırıyor.
FARK EDİLMEYEN ALTERNATİF YOL
Bu tablo karşısında bilhassa esnaf kesiti başta olmak üzere milyonlarca kişi emeklilikte belirsizlik yaşamaya devam ediyor. Lakin birçok sigortalının gözden kaçırdığı kıymetli bir seçenek bulunuyor: malulen emeklilik.
Bu formülle gerekli kuralları sağlayan sigortalılar, yaş kaidesini beklemeden ve yüksek prim gününü tamamlamadan emeklilik hakkına ulaşabiliyor.
9 BİN GÜN YERİNE BİN 800 GÜN
Türkiye Gazetesi muharriri İsa Karakaş, “Malulen emeklilik yalnızca SSK’lılara özel bir hak değildir. Kendi nam ve hesabına çalışan Bağ-Kur’lular da bu haktan tam kapasite yararlanabilir” dedi ve ayrıntıları paylaştı.
Karakaş’ın aktardığı bilgilere nazaran:
“Temel kural net: Çalışma gücünü yahut meslekte kazanma gücünü en az %60 oranında kaybettiğini SGK Sağlık Kurulu raporuyla belgelemek. Bu kaidesi sağlayanlar için emeklilik kapısı gerisine kadar açılıyor.”
EMEKLİLİĞİN KAPALI ANAHTARI
Malulen emeklilikten yararlanmak için üç temel kaide bulunuyor:
Süre ve prim: En az 10 yıllık sigortalılık müddeti ve toplam 1.800 gün prim
Bakım istisnası: Diğerinin bakımına muhtaç derecede malul olanlarda 10 yıl kuralı aranmıyor, 1.800 gün kâfi oluyor
Borçsuzluk: SGK’ya genel sıhhat sigortası dâhil prim borcu bulunmaması gerekiyor
İŞ YERİNİ KAPATMADAN MÜRACAAT YAPILABİLİYOR
Başvuru sürecinde dikkat çeken bir öteki ayrıntı ise sigortalılığın sonlandırılmasının mecburî olmaması.
Pek çok esnaf “Önce işi bırakayım sonra başvurayım” hatasına düşerken, maluliyet tespiti için sevk alınırken faaliyetin devam etmesi pürüz teşkil etmiyor. İş yerinin kapatılması yahut devredilmesi sırf aylık bağlama evresinde isteniyor.
STATÜ DEĞİŞİKLİĞİNDE SÜREÇ NASIL İŞLİYOR?
SSK (4/1-a) ve Bağ-Kur (4/1-b) kapsamında sigortalı olan bireylerde, malullük tespiti sürecinde statü değişikliği olması durumunda aylık, talep tarihindeki son statüye nazaran bağlanıyor.
Malullük değerlendirmesinde farklı statüler ortasında bir ayrım yapılmazken, SGK sıhhat şurasından tekrar kıymetlendirme talep edilmiyor. Talep sonrası yine sigortalı olunması ve malul sayılması hâlinde ise müracaat geçersiz sayılıyor.
MUHTARLAR VE ÇİFTÇİLER İÇİN ÖZEL ŞARTLAR
Köy ve mahalle muhtarlarının malullük aylığı alabilmesi için misyonlarından istifa etmeleri gerekiyor. Tarım Bağ-Kur’lularının ise ziraat odası kayıtlarını kapatmaları yahut muafiyet dokümanı almaları koşul koşuluyor.
Statü değişikliği yaşanması durumunda ise emeklilik süreçleri son statüye nazaran yürütülüyor.
MAAŞ BAŞLANGICI NEYE NAZARAN BELİRLENİYOR?
Malulen emeklilikte maaşın başlangıç tarihi, rapor ve müracaat tarihine nazaran değişiklik gösteriyor:
Rapor müracaattan evvel alınmışsa, maaş başvuruyu izleyen ay başından itibaren bağlanıyor
Rapor müracaattan sonra çıkmışsa, maaş rapor tarihini takip eden ay başında başlıyor
Mahkeme kararıyla malul sayılanlarda ise işten ayrılma tarihini izleyen ay başı temel alınıyor
Bağ-Kur’lular için emeklilikte yüksek prim gününe takılanlar açısından malulen emeklilik seçeneği, muhakkak kaidelerin sağlanması hâlinde alternatif bir yol olarak öne çıkıyor.
