TEKNİK ANALİZ NEDİR?

Teknik analiz, bize dayanak varlığın (ki bu dayanak varlıkları hisse senetleri, pariteler, döviz kurları, maden ve emtia fiyatları, vb. her şey olabilir) fiyatının yönünü belirlemeye yardımcı olan bir disiplindir.

Bilim dalı demeye cesaret edemiyorum, tıp konusunda da konunun uzmanları ‘bilim değil, sanat diyorlar’ hala… Bence tıbba sanat denmesinin nedeni, aynı rahatsızlıkta farklı kişilerde aynı ilacın aynı dozlarda kullanıldığında farklı sonuçlar vermesidir. Benzer durum teknik analiz için de söz konusudur. Teknik analizde kullanılan göstergeleri ilaca benzetelim, gösterge periyodunu da ilacın dozajına benzetelim. Her gösterge her dayanak varlıkta aynı periyotlarla kullanıldığında aynı sonucu vermez. Tıp’da nasıl insan vücudunun karmaşıklığı aynı rahatsızlıkta aynı dozajda kullanılan aynı ilacın farklı kişilerde farklı sonuçlar vermesine neden oluyorsa, teknik analizde de dayanak varlığın derinliği-işlem yapanların sayısı- dayanak varlık ile ilgili beklenti ve haberler-sektörün genel gidişatı-ülkenin ekonomik durumu ve hatta global piyasalardaki durum aynı gösterge aynı periyotlarla kullanıldığında farklı dayanak varlıklarda farklı sonuçlar üretir.

Konumuza geri dönelim. Teknik analiz bize ait olduğu dayanak varlığın fiyatlarının yönünü gösterecek idi. Teknik analize göre fiyat hareketleri ikiye ayrılır.

  1. Yatay hareket,
  2. Trend,

Şimdi bu iki hareket türünü inceleyelim:

Yatay hareket fiyatın iki seviye arasında sinüzoydal bir harekete benzer şekilde dalgalanmasıdır. Örnek olarak aşağıdaki grafiğe göz atalım. Ereğli Demir Çelik hissesi 2011-2014 yılları arasında döviz sepeti bazlı grafikte 0,62-0,80 cent aralığında yatay hareket etmiştir. 0,62 cent seviyesi grafikte kırmızı yatay çizgi ile gösterilmiştir ve destek denilir. 0,80 cent seviyesi ise grafikte yeşil yatay çizgi ile gösterilmiştir ve direnç denilir.

Yeri gelmişken grafiğe neden ₺ (TL) bazlı bakmadığımı da açıklıyayım. ₺’de yıllık enflasyon oranı son dönemlerde ortalama yüzde 10 cıvarında seyretmektedir. Yani bir sene önceki 10 ₺ bugünün parasıyla 11 ₺’dir. Benzer şekilde iki yıl önceki 10 ₺ bugünün parasıyla en az 12 ₺’dir. Dolayısıyla, teknik analizde istenen sağlıklı sonuca ulaşılabilmesi için kurdaki enflasyon etkilerini asgariye indirmek gerekmektedir. Bunu yapmanın en kolay ve etkin şekli de teknik analiz yaparken ₺ bazlı grafikler yerine döviz sepeti bazlı grafikleri kullanmaktır. Neden dolar veya Euro değil derseniz ikisi de birbirine karşı sert hareketlerde bulunmaktadır, bu etkinin de ortadan kaldırılabilmesi için döviz sepeti bazlı grafiklerin kullanılmasının uygun olduğuna inanıyorum. Grafiğin bakılan periyodu birkaç ayı (en fazla bir yılı) geçmediği sürece ₺ bazlı grafiklerle teknik analiz yapılabilir.

Trend fiyatların bir yöne doğru genelde süreklilik gösterecek şekilde hareket etmesidir. Bu yön fiyatların yükselmesi veya düşmesi olabilir. ‘Genelde süreklilik’ ifadesiyle de yükseliş trendi içinde zaman zaman fiyatların düşeceği veya tam tersine düşüş trendi içinde fiyatların zaman zaman yükseleceğidir.

Aşağıdaki grafikte Ereğli Demir Çeliğin 2016 yılı sonlarından başlayarak Şubat 2018 e kadar yükseliş trendinde olduğu görülmektedir. Yükseliş trendi de düşüş trendi de genel olarak bir kanal içinde gerçekleşir. Grafikte kırmızı renkle çizilmiş olan yükseliş kanal desteği, yeşil renk ile çizilmiş olan yükseliş kanal direncidir. Ereğli hissesinin fiyatı Kasım 2016’da 108 cent seviyesinden yükselişe başlamış ve Şubat 2018’de 271 cent seviyesine yükselmiştir. 16 ay içinde döviz sepeti bazında %151 kazandırmıştır. Bu nedenle ‘trend küçük yatırımcının en iyi dostudur’ kuralı hiç unutulmamalıdır.

Aynen yatay hareket varlıklar gibi, trendde hareket eden varlıklar da bir destek ve direnç arasında hareket ederler. Bu hareketin esas nedeni yatırımcı psikolojisidir. Desteğe yakın yerlerde alım yapan yatırımcı, fiyat yeteri kadar yükseldiğinde aldığı dayanak varlığı veya genel anlamda hisse senedini satar. Satan yatırımcıların miktarı arttıkça arz-talep kanunu gereği fiyatlar düşmeye başlar. Fiyatın düşmesi tekrar alıcıların ilgi göstermeye başlamasına neden olur. Bu artan ilgi bir yerde fiyatların düşmeye son verip tekrar yükselmeye başlamasıyla sonuçlanır.

Bir de düşüş trendi görelim:

İşctr hissesi Mayıs 2000’de 268 cent seviyesinden başladığı düşüş trendinde, Ekim 2001 tarihinde 37 cent seviyesine kadar düşerek döviz sepeti bazında değerinin %88’ini kaybettirmiştir. Yani 50 Euro ve 50 ABD doları karşılığında Mayıs 2000 tarihinde İşctr hissesi alan bir yatırımcının portföy değeri 100 cent iken Ekim 2001 tarihinde portföy değeri 12 cent’e düşmüştür.

Not: Cent ifadesi ile 0,5 Euro ve 0,5 ABD’den oluşan 1 döviz sepetlik birimin yüzde birini kastedilmektedir.

Teknik analiz yaparken öncelikle fiyatlar yatay mı hareket ediyor yoksa trend’de mi sorusuna cevap aranmalıdır. Bu amaçla ilk açılacak grafik haftalık ve döviz sepeti bazında olmalıdır.

M.Ertuğrul KÖKER (tekaredi)

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail

Mehmet Ertuğrul KÖKER hakkında 12 makale
1956 Kayseri doğumluyum, emekli subay-daire başkanı- fakülte sekreteri -üniversite genel sekreter yardımcılığı vb. görevlerde bulundum. Borsa ile 1990 yılından beri, teknik analiz ile 1992 yılından beri ilgilenmekteyim. HÜFAM (Hacettepe Üniversitesi Finansal Araştırmalar Merkezi)'da teknik analiz ve temel analiz eğitimlerini tamamladım.