ONUR ÖZGÜR : CDS Nedir, Nasıl Yorumlanır?











CDS son dönemde ekonomi haberlerinde olsun, yazılı ve görsel basında olsun herkesin dilinde. Birçok arkadaşımız nedir CDS, ne işe yarar ve en önemlisi yatırımcı olarak bunu nasıl kullanacağım sorularını dile getirmekteydi. Bu yazımızda CDS’nin ne olduğunu ve detaylarını inceleyeceğiz.

 

Ülkemizde maalesef her krizde halkımız yeni terimler öğreniyor. 2001 krizinde kur çıpası gibi terimleri ekonomistler vasıtasıyla halkımız günlük hayatında da kullanır hale gelmişti; buna benzer bir durumda bugün CDS terimi için geçerli. Maalesef gönül ister ki bu tarz terimleri krizler çıkmadan önce, insanlar para piyasalarında zarar etmeden önce öğrensinler. Fakat, bu pek de mümkün olmamakta. Her eğitimde dile getirdiğim sözlerden biridir. Geç öğrenmek hiç öğrenmemekten daha iyidir.




 

CDS Sende Kimsin, Nesin?

CDS, Credit Default Swap kelimelerinin kısaltmasıdır. Türkçe’ye tercüme edersek Kredi Temerrüt Takası’dır. Özet anlatım ile CDS, elinde tahvil gibi finansal araçlar bulunduran bir kişi yada kurumun, vade sonundaki alacağının belli bir bedel karşılığında ödenmeme riskinin ortadan kaldıran bir finansal araçtır. Bunu bir tür sigorta olarak da düşünebilirsiniz. Örneğin; Z ülkenin 2050 vadeli tahvillerine yatırım yaptınız ama Z ülkesinde iç karışıklıklar veya ekonomik buhran gitgide büyüyor; buna rağmen düzelme ihtimali kötüye gitme ihtimalinden daha yüksek görüyorsanız her olasılığa karşılık sigorta yaptırarak (bir miktar para ödemeye razı olarak) tahvil vadesinde ödemenizi kesinlikle almanızı garanti ediyor.

Bir tarafta tahvil alıcısı olan bir kişi yada kurum, diğer tarafta da CDS satıcısı (riski üstüne alan) bulunmaktadır. CDS satıcısı bir miktar prim alarak tüm riski üstlenir.

CDS primleri, günümüzde kullanım amacı ülkelerin risk durumlarını ifade eden bir tür ekonomik gösterge durumundadır. Bir ülkenin borçlanma araçlarına (tahvil gibi) ne kadar fazla prim ödemesi çıkıyorsa, o ülkenin riski o kadar yüksek demektir. Birkaç ülkenin 25.05.2019 CDS rakamlarını örnek olarak verirsek;

Türkiye 5 yıllık CDS => 515,19

ABD 5 yıllık CDS => 16,970

İngiltere 5 yıllık CDS => 18,87

Yunanistan 5 Yıllık CDS => 325,59

Neye Göre CDS Primi Belirlenir ve CDS Özellikleri Nedir?

CDS primlerini etkileyen durumlar aslında trafik sigortanıza benzer. Trafik sigortanızda geçmişte ne kadar fazla kazanız varsa o kadar fazla sigorta bedeliniz olur, CDS’de de geçmişte ne kadar az ekonomik kriz, siyasi kriz vs durumlarına girdiyseniz o kadar az CDS primi bedeli olur.

CDS kontratlarının bedeli 10 milyon dolar ile 20 milyon dolar büyüklüğünde olmaktadır ve genel olarak 5 yıl vadelidir. Fakat, zaman zaman 10 yıl vadeye de çıkabilmektedir. CDS alan yatırımcı kişi yada kurum, CDS prim ödemelerini çeyrek dönemlere göre gerçekleştirmektedir.

 

CDS Seni Nasıl Yorumlayacağım!

Şu ana kadar anlattıklarım tamamı genel CDS bilgileri. Şu an bu yazıyı okuyanların çok büyük kısmı CDS sigortası yaptıracak büyüklükte tahvil vs almadığı göz önünde bulundurursak şu soru çok doğru olacaktır : CDS benim işime nasıl yararsın?

Yukarıda belirttiğim gibi CDS rakamları ülkelerin risk durumlarını ifade eder. Yatırım yaptığınız ülkenin risk durumu ile diğer ülkeleri karşılaştırarak nasıl bir riske girdiğinizi görebilirsiniz. Bu noktada şunu belirtmek isterim ki; CDS ülke risklerinin açıklandığı diğer ekonomik göstergeler ile bir alaka YOKTUR. Ülke riskleri genel olarak ülkeyi yöneten idarecilerin izlemiş olduğu güncel siyasi politikalara göre değişkenlik gösterir.




Bir ülkenin CDS primi, diğer kurumlarınkini de etkilediği için finansman maliyetlerini etkiler. Bu nedenle CDS fiyatlamalarında altta yatan dinamiklerin doğru belirlenmesi finansal istikrar için büyük öneme sahiptir. Bir ülkde CDS marjlarındaki değişim; kurumlar ve hanehalkı gibi birimlerin ekonomik kredi marjlarındaki gelişmeleri açık bir şekilde yansıtmaktadır. Bu durum ise reel ekonominin performansına ilişkin önemli bir gösterge olarak kabul edilmesini sağlamaktadır.

Gelişmekte olan ülke borçları üzerine düzenlenen CDS kontratları, aktif bir şekilde işlem görmektedir. Kredi riskinin ölçülmesinde ülke CDS verilerinin kullanılmasının önemli bir avantajı da ülke kredi swap piyasasının ilgili ülkenin tahvil piyasasına göre çoğu zaman çok daha likit olmasıdır. Buna bağlı olarak ülke CDS’leri, kredi spreadleri konusunda daha doğru tahminler sağlayabilmektedir.

CDS kotasyonlarındaki büyük hacimli risk prim değişkenlikleri piyasa beklentilerinde çeşitli yorumlara sebep olabilir. Özellikle kredi riski yüksek enstrümanlara yönelik azalan iştah, altta yapan varlıklarda gelecekte yaşanabilecek temerrütlere karşı artan beklentilerden ziyade piyasa algısında farklı bir sinyale işaret edebilir. Bu nedenle kriz dönemlerinde oluşan yüksek CDS primleri, kısmen azalan risk iştahı ve piyasa likiditesi nedeniyle oluşabilir. Ayrıca borcun anapara kayıplarından ziyade kredi not indirimlerinin artmasına yönelik endişeler yüzünden meydana gelebilir.

Son Söz;

Bir uzun vadeli yatırımcının, bir hisse senedine, tahvile veya başka bir finansal enstrümana yatırım yapmadan önce incelemesi gereken hususlardan defalarca bahsetmiştim. Bunlar, yatırım yapılacak ülke ekonomisinin incelenmesi, yatırım yapılacak enstrüman bir sektör ile ilgili ise sektör incelemesi, bir şirket ise şirket incelemesi ve en son alınacak enstrüman ve alternatiflerinin karşılaştırılması şeklinde özetleyebiliriz.

İlk sırada yatırım yapılacak ülke ekonomisinin incelenmesi olduğuna göre CDS değerlerinin incelenmesi ve göstergelerin takip edilmesi bu konuda önemlidir. Uzun bir süre krizde kalması muhtemel bir ülkenin borsasında işlem yapmak için daha uygun bir zaman beklenebilir. Unutmayın ki, alırken kazanmak satarken kazanmaktan daha önemlidir. Bir yatırım aracını en yüksek fiyattan satmış olmanız en fazla karı elde ettiğinizi göstermeyecektir ama en uygun fiyattan satın almak en fazla karı elde etmeye yakın olduğunuza işaret olabilir.




 

CDS konusundaki sorulara cevap olmaya çalıştım. Tüm soru ve görüşleriniz için info@piyasayorumu.com adresine mail atabilir yada https://twitter.com/oozgurofficial resmi twitter adresimden ulaşabilirsiniz. Ayrıca, diğer makalelerim için linke tıklayabilirsiniz.

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail